Şehrin İşlek Noktalarında Birebir Destek

Valilik bahçesinde düzenlenen törenle hizmete giren mobil araç, belirlenen takvim doğrultusunda Denizli'nin yoğun noktalarında ve ilçelerinde konuşlanacak. Araçta, tütün bağımlılığı tedavisi konusunda eğitim almış sertifikalı bir uzman hekim ve sağlık personeli görev yapacak. Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlar, aracı ziyaret ederek karbonmonoksit ölçümü yaptırabilecek; muayene, birebir danışmanlık, tedavi ve takip hizmetlerinden ücretsiz faydalanabilecek.

Vali Köşger: "Hizmeti Sahaya Taşıyoruz"

Denizli Valisi Yavuz Selim Köşger, İl Sağlık Müdürü Uz. Dr. Berna Öztürk ve il protokolünün katıldığı törende, Vali Köşger aracın anahtarını görevli Uz. Dr. Gülten Yılmaz’a teslim etti. Projenin önemine değinen Vali Köşger, "Sigara bırakma hizmetlerini sahaya taşıyan bu mobil araç ile ne kadar insanımızın hayatına dokunabilirsek o kadar mutlu oluruz. Özellikle ulaşım imkânı kısıtlı vatandaşlarımıza doğrudan ulaşılması açısından büyük bir kazanım. Dumansız bir hava sahası ve sağlıklı bir toplum için tüm vatandaşlarımızı bu hizmetten faydalanmaya davet ediyorum," dedi.

İl Sağlık Müdürü Öztürk: "Sigarayı Bırakmak Mümkün"

Tütün kullanımının önlenebilir ölümler arasında hâlâ ilk sırada yer aldığını vurgulayan İl Sağlık Müdürü Uz. Dr. Berna Öztürk, doğru destekle bu bağımlılıktan kurtulmanın mümkün olduğunu belirtti. Öztürk, "Tütün kullanımı kanser, kalp-damar ve solunum yolu hastalıkları gibi ciddi sorunlara yol açıyor. İl merkezi ve 10 ilçemizde toplam 22 sigara bırakma polikliniği ile hizmet veriyoruz. Mobil aracımız sayesinde daha fazla kişiye ulaşarak bu süreçte vatandaşlarımıza profesyonel destek sunacağız," şeklinde konuştu.

Hücresel Düzeyde Bilinçli Tercihler

Biyolojik saati yavaşlatma arayışı, günümüzde biohacking ve fonksiyonel beslenme disiplinleriyle derinlik kazanıyor. Bilinçli tüketiciler artık sadece kalori hesabı yapmak yerine mitokondri sağlığını destekleyen süper gıdalara ve sirkadiyen ritme uyumlu modellere odaklanıyor. Şehirli insan için bir ürünün sadece tadı veya fiyatı değil, hücresel düzeydeki etkisi ve üretim sürecindeki radikal şeffaflık öncelikli gündem maddesi haline gelmiş durumda.

Yaşam Rutinlerinde Köklü Değişim

Longevity devrimi günlük alışkanlıklarımızı temelden değiştiriyor. Formda kalma çabasının yerini DNA hasarını minimize etme ve metabolik esneklik kazanma stratejileri alıyor. Aralıklı oruç uygulamaları, kişiselleştirilmiş beslenme protokolleri ve bağırsak mikrobiyotasını koruyan temiz içerikler, biyolojik saati yavaşlatmak isteyenler için standart uygulamalar haline geliyor. Bireyler, genetik yapılarına en uygun içerikleri seçerek yaş alma sürecini bilinçli bir şekilde yönetiyor.

Bilinçli Yaş Alma Yaklaşımı

Uzman Diyetisyen Azize Tavaslı Tura, bu dönüşümü bedene hak ettiği değeri veren "pro-aging" yaklaşımı olarak tanımlıyor. Tura, meselenin sadece yaşlanmamak değil, her yaşta dinç kalabilmek olduğunu vurguluyor. Vücudun inflamasyon seviyesini düşük tutan gıdaların ve hücresel stresi azaltan doğal seçimlerin, kronik yaş ilerlese de biyolojik olarak genç kalmayı mümkün kıldığını belirtiyor. Tabağımızdaki her besin, hücrelerimize gönderilen bir onarım talimatı niteliği taşıyor.

Dijital demans; dijital teknolojilerin aşırı ve bilinçsiz kullanımı sonucunda ortaya çıkan, unutkanlık, dikkat dağınıklığı, çoklu görev yapma ve bilişsel işlevlerde zayıflama gibi demans benzeri belirtilerle kendini gösteren bir tablo olarak tanımlanıyor. Yapılan araştırmalar, uzun süreli ekran maruziyetinin bilişsel bozukluk gelişme riskini artırabileceğini ortaya koyuyor.

Klinik Psikolog Aleyna Damla Özcan’a göre dijital demans, özellikle akıllı telefonlar ve tabletlerle yoğun vakit geçiren bireylerde görülüyor. Bu kişiler zamanla: unutkanlık, odaklanma güçlüğü, çoklu görev yapamama, yeni bilgileri akılda tutmakta zorlanma gibi belirtiler yaşamaya başlıyor. Bu belirtiler, erken dönem demans semptomlarıyla büyük benzerlik gösteriyor. Özcan, çocuk ve ergenlerin, gelişim çağında olmaları nedeniyle dijital demans açısından en riskli gruplar arasında yer aldığını vurguluyor.

Aşırı ekran kullanımı, kısa süreli hafızayı olumsuz etkileyerek unutkanlığa yol açabiliyor. Uzun süre ekrana maruz kalmak, dikkat sürelerini kısaltırken, görev odaklı çalışmayı da zorlaştırıyor. Psikolog Özcan, dijital cihazların bilgiyi hızlı ve zahmetsiz şekilde sunmasının, bireylerin problem çözme ve eleştirel düşünme gibi derin bilişsel süreçlere yeterince dahil olmamasına neden olabildiğini belirtiyor.

Ekran Süresi Beyni Nasıl Etkiliyor?

Aşırı ekran kullanımı, kısa süreli hafızayı olumsuz etkileyerek unutkanlığa yol açabiliyor. Uzun süre ekrana maruz kalmak, dikkat sürelerini kısaltırken, görev odaklı çalışmayı da zorlaştırıyor. Klinik Psikolog Özcan, dijital cihazların bilgiyi hızlı ve zahmetsiz şekilde sunmasının, bireylerin problem çözme ve eleştirel düşünme gibi derin bilişsel süreçlere yeterince dahil olmamasına neden olabildiğini belirtiyor. Bu durum sonucunda: eleştirel düşünme becerileri zayıflıyor, yaratıcılık azalıyor, sorun çözme kapasitesi düşüyor.

Ruhsal Değişimler ve Uyku Bozukluklarına Neden Oluyor

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan; “Dijital cihazlarla uzun süreli temas yalnızca bilişsel işlevleri değil, duygusal dengeyi de etkiliyor. Dijital demansa eşlik eden yaygın sorunlar arasında: ruh hali dalgalanmaları, sinirlilik, artan stres düzeyi yer alıyor. Ayrıca ekranlardan yayılan mavi ışık, uyku düzenini sağlayan melatonin hormonunun salgılanmasını baskılayarak uyku kalitesini düşürüyor.”diyor.

Özcan, “Literatüre giren çalışmalarda çok fazla ekran süresine maruz kalan kişilerin beyninde gri madde ve beyaz madde hacminin değiştiğine, azaldığına ulaşılmıştır. Bu durum ise kişide farklı ruh sağlığı bozukluklarının gelişme olasılığını artırabilir. Yine kişide yeni anıların oluşumunu ve öğrenme yeteneklerini zayıflatabilir.

Dijital Demans’dan Korunmak Mümkün mü?

Klinik Psikolog Aleyna Damla Özcan, dijital demansı önlemenin en temel yolunun dijital kullanımı kontrol altına almak olduğunu vurguluyor. Bu noktada öne çıkan önerileri Dijital Detoks adımlarından oluşuyor:

Günlük ekran süresi sınırlandırılmalı

Dijital cihazlar için belirli kullanım saatleri oluşturulmalı

Telefon ve tabletler uyku alanı dışında şarj edilmeli

Bu küçük adımlar, dijital cihazlarla sağlıklı mesafe kurmayı kolaylaştırıyor.

Dijital demansı önlemenin bir diğer yolu da beyni aktif tutan faaliyetlere yönelmekten geçiyor: bulmaca çözmek, kitap okumak, yeni bir beceri öğrenmek, dijital destek olmadan hafıza egzersizleri yapmak’da bilişsel rezervi güçlendiriyor.

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan; konsantrasyonu artırmak için aynı anda birden fazla iş yapmak yerine tek göreve odaklanmanın ve akıllı telefonlardaki gereksiz bildirimleri kapatmanın zihinsel yükü azaltarak verimliliği arttırdığına dikkat çekiyor.

Özcan, tüm çabalara rağmen ekran süresinin azaltılamaması durumunda bunun önemli bir uyarı işareti olduğunu vurguluyor. Dijital cihaz kullanımını kontrol etmekte zorlanan bireylerin psikoterapi desteğine başvurması, sürecin sağlıklı şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Ağız ve diş sağlığının toplumun tüm kesimlerinde anlaşılır, erişilebilir ve sürdürülebilir bir yaklaşımla ele alınmasını önemsediklerini dile getiren TDB yetkilileri, “Bu çerçevede yıl boyunca eğitim faaliyetleri ve toplumsal farkındalık çalışmaları yürütüyoruz. Dijital platformlar ve sosyal medya aracılığıyla koruyucu ağız ve diş sağlığına ilişkin bilimsel içerikler üreterek geniş kitlelere ulaşmayı hedefliyoruz.

Yürütülen çalışmalarla, koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamalarının günlük yaşamın doğal bir parçası haline gelmesi amaçlanmaktadır. Aynı zamanda ağız ve diş sağlığının yalnızca bireysel bir konu değil, önemli bir halk sağlığı alanı olduğu bilinciyle; ilgili kamu kurumları ve paydaşlarla iş birliği geliştirilmekte, çok yönlü ve sürdürülebilir projeler hayata geçirilmektedir” ifadelerini kullandı.

GÜNLÜK ALIŞKANLIKLAR BELİRLEYİCİ OLUYOR

Ağız ve diş sağlığının korunmasında günlük alışkanlıkların temel unsurlar olduğuna da dikkat çeken TDB yetkilileri, şu bilgileri verdi: “Günde en az iki kez florürlü diş macunuyla dişlerin fırçalanması düzenli ağız bakımının temelini oluşturur. Bununla birlikte beslenme alışkanlıklarıyla, ağız ve diş sağlığı arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır.

Şekerli ve asitli gıdaların sık tüketimi ağız sağlığını olumsuz etkilerken; dengeli ve sağlıklı beslenme, koruyucu ağız sağlığı uygulamalarını desteklemektedir. Ağız ve diş sağlığı yalnızca fiziksel sağlıkla sınırlı değildir; bireyin psikolojik iyilik hali, özgüveni ve sosyal yaşamı üzerinde de doğrudan etkilidir. Sağlıklı bir ağız ve gülümseme yaşam kalitesini artırırken; ağız ve diş sağlığı sorunları fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir”

TDB yetkilileri son olarak, şunları söyledi: “Mutlu bir ağız, mutlu bir hayat anlayışıyla toplumun tüm kesimlerini düzenli ağız bakımı alışkanlıkları edinmeye, dengeli beslenmeye ve periyodik dişhekimi kontrollerini ihmal etmemeye davet ediyoruz”

Her yıl dünya genelinde yaklaşık 3–5 milyon kişiyi etkileyen grip, yılda 250 ila 500 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden olabiliyor. Çoğunlukla damlacık yoluyla bulaşan hastalıkta, öksürme ve hapşırma sırasında havaya yayılan virüslü damlacıklar, kısa sürede çevredeki kişilere bulaşabiliyor. Atabay Medikal Direktörü Uzman Dr. Murat Yaycı, “Bu sezon dolaşan grip virüsü mutasyona uğramış yeni bir virüs. Bu nedenle belirtilerin daha şiddetli seyretmesinin yanı sıra bulaş hızı da artabiliyor. Özellikle Ocak ayından itibaren Türkiye’de yaygın bir şekilde görülmeye başlayan influenza virüsü bahar aylarında da görülmeye devam edecektir” dedi.

Grip virüsünün bulaşma hızına dikkat çeken Dr. Murat Yaycı, “Öksürme ve hapşırma sırasında virüs içeren çok sayıda damlacık etrafa yayılır. Bu damlacıklarla temas eden kişilere hastalık kolayca bulaşabilir. Bu nedenle grip belirtileri ortaya çıktığında hastaların hekim kontrolünde erken antiviral tedaviye başlaması büyük önem taşıyor. Özellikle risk grubundaki bireyler grip belirtilerini hafife almamalı” diye konuştu.

Riskli gruplarda koruyucu önlemler tedavi kadar önemli

Uzman Dr. Murat Yaycı, grip hastalığının daha ağır seyredebildiği risk gruplarını; yeni doğanlar ve 5 yaşından küçük çocuklar, 65 yaş ve üzerindeki bireyler, gebe kadınlar, astım, kalp hastalığı veya akciğer hastalığı gibi kronik hastalığı bulunan kişiler, aşırı obez bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar, bakım evlerinde yaşayan bireyler olarak sıraladı. Murat Yaycı, “Bu gruplarda grip hastalığı zatürre gibi ciddi komplikasyonlara neden olabiliyor. Risk grubundaki kişiler için koruyucu önlemler en az tedavi kadar önemli. Eğer bu gruplardan biri grip hastasıyla yakın temas etmişse, yaklaşık 10 gün boyunca koruyucu antiviral tedavi önerilebilir. Grip belirtileri görüldüğünde ise zaman kaybetmeden bir sağlık profesyoneline başvurmak, ciddi sonuçların önlenmesinde önemli rol oynuyor” ifadelerini kullandı.

Bayramda ölçülü beslenmek gerektiğini ifade eden Kahraman, “ Bayramda özellikle hazımsızlık, mide yanmaları ve bağırsak problemleri oldukça artmaktadır. Bunun nedeni öğün düzensizliği ve öğünlerde yağlı ve şekerli yiyeceklerin artmasıdır. Bu durumlara engel olabilmek için bayramda ölçülü ve sık aralıklarla beslenilmelidir. Oruç sonrası normal beslenme düzenine geçişte yüksek yağlı ve karbonhidrat içerem yiyeceklerden uzak durmak gerekir. Bayram sabahı hafif bir kahvaltı yapmayı tercih edebilirsiniz.

Peynir, yumurta gibi protein ağırlıklı ürünler yiyebilirsiniz. Yarım simit, 2 dilim ekmeğe eşdeğerdir ve ölçülü tüketmek gerekir. Kahvaltıda yeşillikler, domates, salatalık, kapya biber gibi sebzeleri tüketmek lif alımını artırır ve tok kalmada faydalı olur.Yağlı, kızarmış, hamur işi ve şekerli yiyecekler yerine meyve, çiğ kuruyemiş grubu da tok tutar ve sağlıklıdır” diye konuştu.

TATLILARI ÖLÇÜLÜ TÜKETİN

Ramazan Bayramında baklava gibi şerbetli tatlıların da aşırıya kaçmadan tüketilmesi gerektiğini vurgulayan Cansu Kahraman sözlerini şöyle sürdürdü: “Günde 1 veya 2 porsiyon tatlının fazlasından kaçının. Ara öğün olarak sarma, yoğurt veya bir dilim börek yenebilir. Çikolata yerine hurma, kuru incir, ceviz ikramlık olarak yenebilir. Aşırı ısrara karşı kibarca hayır demeyi bilmek gerekir. Akşam yemeğine çorba ile başlanmalıdır. Çorba daha tok kalmanıza yardımcı olur. Et yemeği, sebze yemeğinin yanına yoğurt ve yeşillikli salata tercih edin. Pirinç pilavı yerine bulgur daha doğru bir seçenek olacaktır. Eğer mutlaka tatlı yemek istenirse sütlü tatlıyı tercih edebilirsiniz. Yoğun tatlı tüketimi su ihtiyacını da artırır. Bu nedenle bol su tüketmeye de dikkat edin. Tatlı veya hamur işi tüketmek tamamen yasak elbette değil; ancak ölçülü tüketim genel sağlığımız için önemlidir. Akşam yemekten 1 buçuk 2 saat sonra yürüyüş yapmak da hazımsızlık şikayeti yaşamamanız için faydalı olacaktır”

Ramazan Bayramı’nda kurulan sofralarda tatlılar ve şekerli ikramlar her zamanki gibi başrolde yer alıyor. Ancak gün boyu yapılan ziyaretlerde sık sık tatlı tüketmek, farkında olmadan günlük şeker alımının ciddi ölçüde artmasına neden olabiliyor. Özellikle şerbetli tatlılar; yüksek şeker ve yağ içeriğiyle kısa sürede fazla kalori alımına yol açarken, bayram boyunca kontrolsüz bir beslenme düzeninin oluşmasına zemin hazırlayabiliyor. Bu ise beraberinde çeşitli sağlık sorunlarını getirebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre günlük alınan kalorinin en fazla yüzde 10’unun şekerden gelmesi önerilirken, ideal oranın yüzde 5’inaltında olması gerektiği belirtiliyor. Bu da günlük tüketimde en fazla küçük bir porsiyon tatlıya denk geliyor. Ayrıca tercih edilen tatlının daha az ve mümkünse doğal şeker içermesi önem taşıyor Central Hospital Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Göktuğ Sarıbeyliler, toplumda yaygın olan “şeker yalnızca diyabet hastalarını ilgilendirir” algısının yanlış olduğuna dikkat çekerek, sağlıklı bireylerin de şeker tüketimini sınırlandırması gerektiğini vurguluyor.

Şekerin Vücut Üzerindeki Etkileri

Aşırı şeker tüketimi, vücutta birçok sistemi olumsuz etkileyerek ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Uzman Dr. Göktuğ Sarıbeyliler bu etkileri şöyle sıralıyor: “Kanda yağ oranını artırarak damar tıkanıklığına ve kalp krizi riskine neden olabilir. Kan şekerinde ani dalgalanmalara yol açarak insülin direnci ve Tip 2 diyabete zemin hazırlar. Özellikle işlenmiş gıdalardaki früktoz ve glikoz şurupları karaciğerde yağlanmaya neden olur. Diş minesine zarar vererek çürük oluşumunu hızlandırır. Beyindeki ödül mekanizmasını etkileyerek daha fazla tüketme isteği oluşturur.”

Bayramda Sağlıklı Tüketim İçin Öneriler

Bayramda tatlıdan tamamen uzak durmanın gerekmediğini belirten Uzman Dr. Göktuğ Sarıbeyliler, ölçülü tüketimin önemine dikkat çekerek şu önerilerde bulunuyor: “İkram edilen tatlılarda ‘bir tane daha’ ısrarına karşı nazikçe hayır demeyi öğrenmek gerekiyor. Porsiyonları küçük tutmak, gün içinde su tüketimini artırmak ve mümkünse her gün en az 30dakikalık yürüyüş yapmak dengeyi sağlamaya yardımcı olur.”

Ayrıca tatlı tercihlerine de dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Uzman Dr. Göktuğ Sarıbeyliler, “Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edilmeli. Tatlı tüketimi sonrasında dişlerin fırçalanması da ağız sağlığını korumak açısından önemli” ifadelerini kullanıyor. Uzman Dr. Göktuğ Sarıbeyliler, bayramın keyfini çıkarırken sağlığı korumanın mümkün olduğunu belirtirken, dengeli ve bilinçli beslenmenin önemine dikkat çekiyor.

Ağız ve diş sağlığının yalnızca dişlerin çürümesi veya ağız kokusu gibi sorunlarla sınırlı olmadığını vurgulayan Atinel, diş eti hastalıklarının bakterilerin kana karışmasına yol açarak kalp hastalıkları, diyabet ve hamilelik süreci üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini söyledi.

VÜCUTTA İLTİHAPLANMAYA NEDEN OLUYOR

Ağızda oluşan enfeksiyonların zamanla tüm vücudu etkileyebildiğini dile getiren Dt. Ersin Atinel, “Diş eti hastalıklarında ağız içinde enfeksiyon oluşur. Bu enfeksiyon nedeniyle diş etleri hassaslaşır ve kanama meydana gelebilir.

Diş eti dokusunun zayıflaması, bakterilerin kolayca kan dolaşımına geçmesine neden olur. Bu durum vücutta yaygın inflamasyon (iltihaplanma) oluşturur ve birçok organ sistemini etkileyebilir. Ağız sağlığı bozulduğunda özellikle diş eti enfeksiyonları, kalp hastalıkları açısından risk oluşturur. Diş etlerinde oluşan bakteriler kana karışarak damar duvarlarına tutunabilir. Bu durum damar sertliği riskini artırabilir ve damar içinde plak oluşumunu hızlandırabilir” diye konuştu.

DİYABET VE HAMİLELİĞİ DE ETKİLİYOR

Diyabetle ağız ve diş sağlığı arasında bir ilişki bulunduğunu vurgulayan Dt. Ersin Atinel şu bilgileri verdi: “Diyabet hastalarında kan şekeri yüksek olduğunda bağışıklık sistemi zayıflar. Bu nedenle enfeksiyonlara yatkınlık artar ve diş eti hastalıkları daha kolay gelişebilir. Diş eti hastalıkları da diyabeti olumsuz etkiler. Çünkü ağız içindeki enfeksiyon vücutta iltihabı artırır ve bu durum insülin direncini yükseltebilir. Böylece kan şekeri kontrolü zorlaşır ve diyabetin dengede tutulması daha güç hale gelir.

Hamilelik sürecinde ise hormonal değişimler nedeniyle diş etleri daha hassas hale gelir. Bu yüzden hamile kadınlarda diş eti kanaması ve iltihabı daha sık görülür. Eğer hamilelik sırasında ağızda ciddi enfeksiyonlar bulunuyorsa, bu enfeksiyonlar vücutta iltihabı artırarak erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi riskleri yükseltebilir. Ayrıca ağız hijyeninin kötü olması annenin ağız bakterilerinin bebeğe geçmesine neden olabilir ve ilerleyen yaşlarda çürük riskini artırabilir”

İZDO Başkanı Dt. Ersin Atinel, son olarak düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve düzenli diş hekimi kontrollerinin, hem ağız sağlığı, hem de genel sağlık açısından büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Türkiye'de her 3 kişiden birinin obez olduğunu kaydeden Doç Dr. İsmail Yaman, son çalışmalara göre Türkiye'nin obezitede Avrupa birincisi olduğunu da hatırlattı.

Obezite'nin vücuttaki aşırı yağ birikimi olduğunu dile getiren Yaman, “ Temel olarak vücut kitle indeksinin 30’un üzerinde olması obezite olarak değerlendirilir. Dünya sağlık örgütü obeziteyi 21. yüzyılın en önemli sağlık problemlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Çünkü dünyada yaklaşık 650 milyon obez olduğu öngörülmektedir.

Vücut kitle indeksi 35’in üzerinde iken obeziteye bağlı ek hastalıkları (insülin direnci, diyabet, karaciğer yağlanması, hipertansiyon gibi) olan veya vücut kitle indeksi 40’ın üzerinde olan bireylerde obezite cerrahisi hala dünyadaki en başarılı tedavi yöntemidir. Tüp mide ameliyatı tüm dünyada en sık uygulanan ameliyat yöntemidir. Laparoskopik olarak 1999 yılında ilk olarak uygulanmış ve özellikle 2009 yılı sonrasında yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır” diye konuştu.

OPERASYON BAŞARILI SONUÇLAR VERİYOR

Tüp mide ameliyatlarının diğer yöntemlere göre daha sık uygulandığını ifade eden Doç Dr. İsmail Yaman, “Bunun birinci sebebi ameliyat süresinin kısa olması dolayısı ile erken dönemde risklerinin çok daha düşük olmasıdır. İkinci de sebebi fizyolojiye uygun bir ameliyat olduğu için uzun dönemde belirgin bir yan etkisinin bulunmamasıdır. Tüp mide cerrahisinde yapılan işlem, midenin yaklaşık yüzde 80-85 küçültülmesidir.

Bu müdahale üç farklı mekanizma ile çalışır. Midenin açlık hormonu (ghrelin) salgılayan tepe kısmı çıkarılır. Ghrelin miktarı belirgin azaldığı için açlık hissi de belirgin olarak azalır. Mide hacmi 1000-1500 cc’den yaklaşık 100-150 cc’ye düşer. Dolayısıyla az miktarda yemekle tokluk hissi oluşur. GLP, Peptid Y gibi hormonların salınımı artar böylece insülin direnci hastalığında hatta uygun bireylerde tip2 diyabet konusunda tedavi imkanı sağlar” dedi.

UYGUN OLAN BİREYLER AMELİYATA ALINIYOR

Yalnızca bu operasyona uygun olanların tüp mide ameliyatı olabileceğini vurgulayan Yaman, “Ameliyat öncesinde ameliyat olmayı düşünen bireylerle görüşme sağlanarak işlem ve sonrasındaki dikkat edilmesi gereken konularla ilgili ayrıntılı bilgilendirme yapılır. Sonrasında ayrıntılı testler ve konsültasyonlar yapılır. Uygun olan bireyler ameliyata alınır. Ameliyat laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır ve yaklaşık 40 dakika sürer. Ameliyat sonrası iki gece yatış yapılır. Masa başı işi olan bireyler ortalama bir haftada işlerine dönebilirler. Taburculuktan hemen sonra dışarda yürüyüşler başlanabilir. 15. günde basit kol ve bacak egzersizleri başlanabilir. Birinci aydan sonra (her karın ameliyatında olduğu gibi) mekik çekmek ve boks gibi travmaya açık sporlar hariç her tür spor serbesttir” ifadelerini kullandı.

Uzun Süreli Oturma Vücut Dengesini Bozuyor

Uzun süre hareketsiz kalmanın omurga sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Gamze Başkent, yanlış oturma pozisyonlarının zamanla kas zayıflığına, eklem sertliğine ve duruş bozukluklarına yol açabildiğini söyledi. Özellikle masa başında geçirilen uzun saatlerin bel ve boyun bölgesine binen yükü artırdığını belirten Başkent, hareketsizliğin kasların yeterince çalışmamasına ve dolaşımın yavaşlamasına neden olarak kronik ağrıların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını vurguladı.

Boyun, Bel ve Sırt Ağrılarında Artışın Nedeni Hareketsizlik

Bilgisayar ekranına doğru eğilerek çalışmanın ve ergonomik olmayan çalışma ortamlarının boyun, bel ve sırt ağrılarının en önemli nedenleri arasında yer aldığını ifade eden Başkent, stresin de kasların sürekli gergin kalmasına yol açarak ağrı şikâyetlerini artırdığını belirtti. Bu tür ağrıların ihmal edilmesinin ilerleyen süreçte fıtık, sinir sıkışması ve hareket kısıtlılığı gibi daha ciddi sağlık sorunlarına dönüşebileceğine dikkat çekti.

Hareketsiz yaşamın yalnızca kas-iskelet sistemiyle sınırlı kalmadığını belirten Başkent, uzun süre oturmanın kan dolaşımını yavaşlattığını, bunun da bacaklarda uyuşma, ödem ve varis riskini artırırken kalp-damar sağlığını olumsuz etkileyebildiğini ifade etti. Metabolizmanın yavaşlamasıyla birlikte kilo alımı, insülin direnci ve tip 2 diyabet riskinin de artabileceğini söyledi.

Hareketsizlik Ruh Halini ve Verimliliği de Etkiliyor

Uzun süre kapalı ortamlarda ve ekran karşısında kalmanın göz yorgunluğu, baş ağrısı ve odaklanma sorunlarına neden olabildiğini belirten Başkent, fiziksel hareketsizliğin stres hormonlarını artırarak yorgunluk, motivasyon kaybı ve ruh halinde olumsuz değişimlere yol açabileceğini ifade etti.

Uzmanlar, bu olumsuz etkilerin önüne geçebilmek için gün içinde düzenli aralıklarla ayağa kalkmanın, kısa yürüyüşler yapmanın ve basit esneme hareketleriyle vücudu aktif tutmanın önemine dikkat çekiyor. Başkent’e göre küçük ama düzenli hareket alışkanlıkları, uzun vadede ciddi sağlık sorunlarının önlenmesine katkı sağlıyor.

Gün İçinde Yapılan Küçük Egzersizler Büyük Fark Yaratıyor

Yoğun iş temposu nedeniyle spor salonuna gitmeye zaman ayıramayan bireyler için gün içinde kısa molalarla yapılabilecek basit egzersizlerin etkili bir çözüm sunduğunu belirten Başkent, boyun ve omuz bölgesini rahatlatan esneme hareketleri, bel bölgesini destekleyen hafif germe egzersizleri ve belirli aralıklarla ayağa kalkarak yapılan kısa yürüyüşlerin kasları aktif tuttuğunu söyledi. Dr. Öğr. Üyesi Gamze Başkent, hareketsiz yaşamın oluşturduğu risklere karşı atılacak küçük adımların bile uzun vadede daha sağlıklı, enerjik ve sürdürülebilir bir yaşamın kapısını aralayacağını vurguladı.

“Son zamanlarda Z kuşağına yönelik genetik düzeyde bir bilişsel gerileme yaşandığına dair çeşitli iddialar gündeme geliyor. Ancak bilimsel veriler, tek bir nesle atfedilen kalıcı ve biyolojik temelli bir beyin gerilemesi varsayımını desteklemiyor. Bilişsel kapasite; genetik faktörlerin yanı sıra eğitim, çevresel koşullar, teknolojik etkileşimler ve sosyoekonomik değişkenlerin birlikte şekillendirdiği çok boyutlu bir süreçtir” diyen Prof. Dr. Şimşek, indirgemeci yaklaşımların bilimsel açıdan temkinle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“Dijitalleşme Bilişsel Süreçleri Dönüştürüyor”

Dijital teknolojilerin yoğun kullanımının dikkat ve bilgi işleme biçimlerinde farklılaşmalara yol açabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Şimşek, bu değişimin tek yönlü bir “gerileme” olarak yorumlanamayacağını belirtti.

“Hızlı bilgi tüketimi, çoklu görev alışkanlıkları ve ekran temelli etkileşimler; odaklanma süresi ve öğrenme stratejilerinde değişim yaratabiliyor. Bu durum bazı bağlamlarda bilişsel performansın zayıflaması olarak değerlendirilebiliyor. Ancak aynı zamanda hızlı bilgi tarama, dijital problem çözme ve görsel-işitsel uyaranlara uyum sağlama gibi farklı becerilerin gelişmesine de zemin hazırlıyor. Dolayısıyla burada söz konusu olan şey bir gerilemeden ziyade bilişsel örüntülerin dönüşümüdür” ifadelerini kullandı.

“Pandemi ve Eğitim Koşulları Göz Ardı Edilemez”

Z kuşağına yönelik değerlendirmelerde çevresel ve toplumsal faktörlerin mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Şimşek, özellikle pandemi sonrası öğrenme kayıplarının ve psikososyal stres faktörlerinin önemine işaret etti.

“Uzaktan eğitim deneyimleri, sosyal izolasyon ve değişen öğrenme ortamları, bilişsel performansın hem gelişimini hem de ölçülme biçimini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Bu nedenle nesiller arası karşılaştırmalar yapılırken bağlamsal değişkenleri göz önünde bulundurmak bilimsel bir zorunluluktur” dedi.

“Etiketleyici Söylemler Yerine Destekleyici Yaklaşımlar”

Toplumsal tartışmalarda gençleri etiketleyen genelleyici söylemlerden kaçınılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Şimşek, çözüm odaklı bir yaklaşım çağrısında bulundu: “Bilimsel veriye dayanmayan genellemeler yerine genç bireylerin bilişsel gelişimini destekleyici politikalar ve eğitim uygulamaları geliştirmeliyiz. Eleştirel düşünme becerilerinin güçlendirilmesi, dikkat yönetimi, okuma alışkanlıklarının teşviki ve dijital okuryazarlık çalışmalarının artırılması bilişsel kapasitenin desteklenmesine önemli katkı sağlayacaktır.”

Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, genç nesillerin potansiyelinin doğru analiz edilmesi ve bu potansiyelin uygun eğitim stratejileriyle desteklenmesinin, toplumsal gelişim açısından kritik önem taşıdığını vurgulayarak sözlerini tamamladı.